İzometrik Konya
Ateşbaz-ı Veli Türbesi: Konya'nın çizimli izometrik haritası
Tarihî

Ateşbaz-ı Veli Türbesi

Hazreti Mevlana'nın aşçısı ve müridi olarak bilinen Yusuf bin İzzeddin, yani Ateşbaz-ı Veli'nin türbesidir; 1285'te vefat ettiği kabul edilir. Selçuklu üslubundaki türbe içten kare, dıştan sekizgen gövdeli ve piramit külahlıdır. Ziyaretçilerin tuz getirip tuz alması burada yaşayan bir gelenektir.

Haritada açYol tarifi
Sesli anlatımAnlatımı haritada, yerin penceresinden de dinleyebilirsiniz.

Tanıtım

Meram yolu üzerindeki bu sade taş türbede, Mevlevilik geleneğinde saygıyla anılan Ateşbaz-ı Veli yatıyor. Asıl adı Yusuf bin İzzeddin'dir. Hayatı hakkında bilinenler azdır; anlatılanların çoğu menkıbelere dayanır.

Hazreti Mevlana'nın zamanında dergâhın mutfağından ve yeni gelenlerin ilk eğitiminden o sorumluydu. Vefat yılı olarak 1285 kabul edilir. Ateşbaz, Farsçada ateşle oynayan demektir.

Rivayete göre bir gün mutfakta odun kalmamış. Yusuf bunu haber vermeye gidince Mevlana şakayla ayaklarını kazanın altına uzatmasını söylemiş. O da söyleneni yapmış ve yemek, ayak parmaklarından çıkan alevle pişmiş.

Mevlana bu kerametin duyulmasını istememiş, ona Ateşbaz diye seslenmiş; lakap da böyle kalmış. Mevlevilikte tarikata girenler ilk eğitimlerini mutfakta alır. Mevlevihanelerdeki mutfak ocağına Ateşbaz-ı Veli ocağı denir.

Dergâhlardaki beyaz posta da Ateşbaz postu adı verilir; bu posta teslim olmak, Mevleviliğe ikrar verip çileye girmek demektir. Türbe, Selçuklu türbe mimarisinin özelliklerini taşır. Düzgün kesme taştan gövdesi içten kare, dıştan sekizgendir; üstünü piramit biçiminde bir külah örter.

Güney yüzündeki niyaz penceresinin üzerinde Arapça bir kitabe görebilirsiniz. Türbenin kesin yapım tarihi ise bilinmiyor. Yakınına Sultan Veled'in soyundan gelen Çelebi Abdüssamed bir zaviye yaptırmıştı; zamanla harap olan bu zaviyenin yerine 1897'de Vahid Çelebi yeni bir tekke yaptırdı.

Burada güzel bir gelenek yaşar: Bilen tuz getirir, bilmeyen tuz alır. Rivayete göre Mevlana, Ateşbaz için bereket duası etmiş; o da her kazan yemekte bir tutam tuzunun bulunmasını dilemiş. Ziyaretçiler buradan aldıkları bir kaşık tuzu evdeki tuza katar.

Türbeyi kuşaklardır aynı aile bekliyor. Biliyor muydunuz? Yakındaki Aşkan Tepesi'nin adı, âşıklar anlamına gelen Âşıkan sözünden gelir.

Lütfen sessiz ve saygılı olunuz; türbe pek çok ziyaretçi için bir dua yeridir.

Yakındaki yerler