İzometrik Konya
Tahir ile Zühre Mescidi: Konya'nın çizimli izometrik haritası
Tarihî

Tahir ile Zühre Mescidi

Halk arasında Tahir ile Zühre adıyla bilinen bu küçük mescidi Selçuklu veziri Sahib Ata Fahreddin Ali yaptırmıştır; yapı 1280 yılına tarihlenir. Mescitteki iki sandukanın, ünlü halk hikâyesinin sevdalıları Tahir ile Zühre'ye ait olduğuna inanılır. Bu bir halk inancıdır; hikâyenin kahramanlarının burada yattığını gösteren bir belge yoktur.

Haritada açYol tarifi
Sesli anlatımAnlatımı haritada, yerin penceresinden de dinleyebilirsiniz.

Tanıtım

Tahir ile Zühre hikâyesini duydunuz mu? Birbirine kavuşamayan iki gencin bu sevda hikâyesi, Orta Asya'dan Balkanlar'a kadar Türk boylarında ve komşu milletlerde anlatılır; Karagöz ve orta oyununa da konu olmuştur. Konya'da halk, bu küçük mescidi onların adıyla anar.

Tarihî kayıtlar ise başka bir şey söyler. Mescidin kitabesi günümüze ulaşmamıştır. Ancak Osmanlı vakıf defterleri, Konya surlarının Çeşme Kapısı yakınında Selçuklu veziri Sahib Ata Fahreddin Ali'ye ait bir mescit, bir çeşme ve bir hafız okulundan oluşan bir külliyeden söz eder.

Araştırmacılara göre bu mescit, o külliyeden günümüze kalan tek yapıdır; sur kapısı da adını külliyenin çeşmesinden almıştı. Sahib Ata, İnce Minareli Medrese gibi pek çok eser yaptırmış bir vezirdi. Mescit 13. yüzyılın ikinci yarısına, bazı araştırmacılara göre 1280 yılına tarihlenir; bu yüzden Sahib Ata Mescidi diye de bilinir.

Duvarları moloz taş ve tuğladan örülen yapının kare planlı, kubbeli bir ibadet mekânı vardır. İçeride turkuaz ve patlıcan moru çinilerle süslü mihraba bakınız. Kubbenin ortasındaki çini madalyonda kûfi yazıyla Allah'ın ve dört halifenin adları yazılıdır.

Mescidin yanındaki kubbeli küçük odada yan yana iki ahşap sanduka durur. Halk bunların Tahir ile Zühre'ye ait olduğuna inanır. Ama bu bir halk inancıdır: Sandukaların kime ait olduğu bilinmiyor ve odanın altında bir mezar odası yok.

Biliyor muydunuz? Konya tarihçisi İbrahim Hakkı Konyalı, Tahir ile Zühre ya da Arzu ile Kamber gibi adların yapıya yakın zamanlarda verildiğini yazar. Âşıklara ait olduğuna inanılan bir mezar da Malazgirt'e bağlı bir köyde ziyaret edilir.

Uzun yıllar ibadete kapalı kalan mescidi, Vakıflar Genel Müdürlüğü 1991'de kapsamlı biçimde onardı. Burası bir ibadet yeri; ziyaret ederseniz sessiz olunuz ve namaz vakitlerine dikkat ediniz.

Yakındaki yerler